Lichaamsbewustzijn

Vraag aan iemand die langdurige stress heeft ervaren wanneer de eerste signalen begonnen, en je hoort vaak hetzelfde antwoord:

“Achteraf gezien waren er al veel eerder signalen.”

Een gespannen nek.

Minder energie.

Sneller geïrriteerd.

Een hogere ademhaling.

Slechter slapen.

Toch worden die signalen vaak pas serieus genomen wanneer ze niet langer te negeren zijn.

Niet omdat mensen hun lichaam bewust negeren.

Maar omdat velen het contact met hun lichaam geleidelijk zijn kwijtgeraakt.

Lichaamsbewustzijn helpt dat contact opnieuw te herstellen.

Wat is lichaamsbewustzijn?

Lichaamsbewustzijn is het vermogen om bewust op te merken wat er zich in je lichaam afspeelt.

Dat gaat verder dan pijn of vermoeidheid voelen.

Het omvat ook subtielere ervaringen, zoals:

• spanning;
• ademhaling;
• hartslag;
• energieniveau;
• rust of onrust;
• ontspanning;
• emoties die zich lichamelijk uiten.

Hoe beter je deze signalen leert herkennen, hoe beter je begrijpt hoe jouw lichaam reageert op belasting én herstel.

Waarom verliezen veel mensen dit contact?

Niemand wordt geboren zonder lichaamsbewustzijn.

Kinderen reageren spontaan op vermoeidheid, honger of spanning.

Later leren veel mensen vooral te functioneren.

We leren:

• deadlines halen;
• verantwoordelijkheid nemen;
• doorzetten;
• verwachtingen invullen.

Dat zijn waardevolle vaardigheden.

Maar wanneer er weinig ruimte blijft om stil te staan bij wat je lichaam aangeeft, kan het contact geleidelijk vervagen.

Je merkt pas dat je moe bent wanneer je uitgeput bent.

Je merkt pas dat je gespannen bent wanneer je schouders pijn doen.

Je merkt pas dat je grenzen overschreden zijn wanneer je lichaam luid begint te protesteren.

Het lichaam communiceert voortdurend

Je lichaam wacht niet tot er iets ernstig misgaat.

Het geeft de hele dag door informatie.

Bijvoorbeeld via:

• een verandering in je ademhaling;
• spanning in je kaken of schouders;
• een onrustig gevoel;
• verminderde concentratie;
• een dalend energieniveau;
• een gevoel van openheid of juist weerstand.

Die signalen zijn geen oordeel.

Ze zijn informatie.

Hoe eerder je ze opmerkt, hoe gemakkelijker het wordt om bewustere keuzes te maken.

Lichaamsbewustzijn is geen zweverigheid

Sommige mensen denken bij lichaamsbewustzijn aan iets vaags of spiritueels.

In werkelijkheid krijgt het onderwerp steeds meer aandacht binnen disciplines zoals:

• stressfysiologie;
• psychofysiologie;
• yogatherapie;
• mindfulness;
• gedragswetenschappen;
• gezondheidszorg.

Onderzoek laat zien dat het vermogen om interne lichaamssignalen waar te nemen – vaak beschreven als interoceptie – een belangrijke rol speelt bij zelfregulatie, emotieregulatie en herstel.

Binnen The Inner Reset™ gebruiken we daarom liever de toegankelijke term lichaamsbewustzijn, zonder de wetenschappelijke onderbouwing uit het oog te verliezen.

De relatie met Recovery Capacity™

Binnen The Inner Reset Method™ is lichaamsbewustzijn één van de vier pijlers van Recovery Capacity™.

Waarom?

Omdat je pas kunt herstellen van signalen die je ook daadwerkelijk opmerkt.

Wanneer je lichaam al weken probeert aan te geven dat het herstel nodig heeft, maar je merkt dat niet op, wordt het moeilijk om tijdig bij te sturen.

Lichaamsbewustzijn maakt herstel niet vanzelfsprekend.

Maar het maakt herstel wél eerder mogelijk.

Van reageren naar opmerken

Veel mensen reageren pas wanneer de klachten duidelijk aanwezig zijn.

Lichaamsbewustzijn helpt je een stap eerder.

Niet om voortdurend met jezelf bezig te zijn.

Maar om af en toe bewust stil te staan bij vragen als:

• Hoe voelt mijn ademhaling vandaag?
• Waar merk ik spanning?
• Heb ik vandaag voldoende momenten van herstel gehad?
• Geeft mijn lichaam mij ergens informatie over?

Vaak ontstaat juist in die kleine momenten meer ruimte om bewust te kiezen.

Wat lichaamsbewustzijn níet is

Lichaamsbewustzijn betekent niet:

• elk lichamelijk gevoel analyseren;
• voortdurend met jezelf bezig zijn;
• altijd ontspannen moeten zijn;
• stress volledig voorkomen.

Het betekent wél dat je een betrouwbaardere relatie opbouwt met de signalen van je eigen lichaam.

Niet om perfect te reageren.

Maar om minder vaak verrast te worden door langdurige overbelasting.

Waarom dit belangrijk is bij chronische stress

Chronische stress ontstaat meestal niet van de ene dag op de andere.

Het is vaak een geleidelijk proces.

Juist daarom maken kleine signalen een groot verschil.

Wie die signalen vroeger leert herkennen, heeft vaak meer mogelijkheden om bewust bij te sturen voordat de belasting zich verder opstapelt.

Dat is een van de redenen waarom lichaamsbewustzijn zo’n centrale plaats inneemt binnen The Inner Reset Method™.

Veelgestelde vragen

Is lichaamsbewustzijn hetzelfde als mindfulness?

Nee.

Mindfulness is een bredere manier van aandacht trainen.

Lichaamsbewustzijn richt zich specifiek op het waarnemen van lichamelijke signalen en interne ervaringen.

Binnen The Inner Reset™ vullen beide elkaar aan.

Kan iedereen lichaamsbewustzijn ontwikkelen?

Ja.

Zoals veel vaardigheden kan ook lichaamsbewustzijn zich geleidelijk ontwikkelen.

Hoe dat proces eruitziet, verschilt van persoon tot persoon.

Waarom voel ik mijn lichaam pas wanneer ik pijn heb?

Veel mensen raken gewend aan een verhoogde spanning.

Daardoor vallen subtiele signalen minder op.

Dat betekent niet dat die signalen er niet waren.

Is lichaamsbewustzijn wetenschappelijk onderbouwd?

Ja.

Onder meer onderzoek naar interoceptie, stressregulatie en zelfregulatie laat zien dat het waarnemen van interne signalen een belangrijke rol speelt in hoe mensen omgaan met stress en herstel.

Gerelateerde onderwerpen

• Stresssignalen herkennen
• Recovery Capacity™
• Hoe werkt stress?
• Waarom ben ik altijd moe?
• Burn-out of chronische stress?
• The Inner Reset™

De eerste stap is niet perfect voelen

Je hoeft niet meteen alle signalen van je lichaam te begrijpen.

Vaak begint verandering met iets veel eenvoudigers:

opnieuw nieuwsgierig worden naar wat je lichaam je vandaag al vertelt.

Tijdens het Stress & Recovery Assessment™ onderzoeken we samen hoe jouw stress- en herstelsysteem vandaag functioneert en welke rol lichaamsbewustzijn daarin speelt. Vanuit dat inzicht bekijken we welke volgende stap het beste past bij jouw situatie.

Toch merken veel mensen dat ze na verloop van tijd steeds minder energie hebben, moeilijker ontspannen en langer nodig hebben om te herstellen.

Waarom gebeurt dat?

En waarom lijkt rust soms niet meer voldoende?

Om die vragen te beantwoorden, moeten we eerst begrijpen wat stress eigenlijk is.